CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye’nin pamukta ithalata bağımlı hale geldiğini belirterek AKP döneminde 34 milyar dolarlık ithalat yapıldığını söyledi. Üretimde düşüş, artan maliyetler ve yetersiz destekler nedeniyle çiftçinin pamuktan uzaklaştığını vurguladı.
Türkiye’de pamuk üretimi son yıllarda gerilerken, ithalat rakamları dikkat çekici seviyelere ulaştı. TBMM’de basın toplantısı düzenleyen CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, pamukta üretim ve dış ticaret verilerini kamuoyuyla paylaştı.
2025’te 1 Milyon Tonun Üzerinde Pamuk İthalatı
Sarıbal’ın verdiği bilgilere göre Türkiye, 2025 yılında 1 milyon tonun üzerinde pamuk ithal etti ve bu ithalat için 1 milyar 727 milyon dolar ödedi. AKP döneminde ise lif pamukta toplam 19 milyon 7 bin ton ithalata karşılık 2 milyon 257 bin ton ihracat yapıldı.
Bu süreçte 4 milyar 360 milyon dolarlık ihracata karşılık 34 milyar 157 milyon dolarlık ithalat gerçekleşti. Sarıbal, bu tabloyu “ithalata dayalı tarım politikalarının sonucu” olarak değerlendirdi.
Pamuk Üretimi Neden Düşüyor?
Türkiye’de pamuk üretimi hem kuraklık hem de artan girdi maliyetleri nedeniyle geriliyor.
-
2024 yılında 2 milyon 243 bin ton olan kütlü pamuk üretimi,
-
2025’te 1 milyon 935 bin tona düştü.
Bu veriler üretimde yüzde 13,7’lik bir azalma yaşandığını gösteriyor.
Uluslararası Pamuk Danışma Komitesi (ICAC) verilerine göre Türkiye, pamuk üretiminde dünyada üst sıralarda yer almasına rağmen ithalatta da ilk dört ülke arasında bulunuyor. Türkiye’nin yıllık pamuk ihtiyacının yaklaşık 1,6 milyon ton olduğu belirtiliyor.
Maliyet Artışı Çiftçiyi Zorluyor
Tarım Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) yıllık bazda yüzde 43’ün üzerinde artarken, pamuk üretim maliyetleri de yükseldi.
-
Üretim maliyeti: 25–28 TL/kg
-
Hasat dönemi satış fiyatı: 26–31 TL/kg
-
Bazı hesaplamalara göre gerçek maliyet: 35,63 TL/kg
-
Devlet desteği: Yaklaşık 2,20 TL/kg
Bu tabloya göre üretici ya zarar etti ya da çok düşük kârla üretim yapmak zorunda kaldı. Sarıbal, mevcut destekleme sisteminin pamuk üretimini teşvik etmekten uzak olduğunu ifade etti.
Ekim Alanları Daralıyor
Özellikle Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde pamuk ekim alanlarında ciddi düşüş yaşanıyor. Adana’da 2018 yılında 455 bin dönüm olan pamuk ekim alanının 2025 itibarıyla 124 bin dönüme gerilediği belirtiliyor.
Uzmanlara göre bu daralma, Türkiye’nin pamukta dışa bağımlılığını daha da artırabilir.
Üretici Birlikleri Güç Kaybetti
Tariş Pamuk Birliği, Çukobirlik ve Antbirlik gibi üretici birliklerinin piyasa üzerindeki payı yıllar içinde ciddi şekilde düştü.
1998/99 sezonunda toplam alımlar içindeki payları yüzde 25 olan bu birliklerin, 2024/25 sezonunda payı yüzde 3,5’e kadar geriledi.
Pamukta İthalat Bağımlılığı Derinleşiyor
Pamuk, tekstil ve hazır giyim sektörünün temel hammaddesi olarak stratejik önem taşıyor. Uzmanlar, üretimdeki düşüşün devam etmesi halinde Türkiye’nin hem tarımda hem de tekstil sanayisinde daha yüksek ithalat faturalarıyla karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.
Pamukta sürdürülebilir üretim için maliyetleri düşüren, sulama altyapısını güçlendiren ve üreticiyi koruyan yeni politikaların hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
