CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, 6360 sayılı Büyükşehir Yasası ile mahalleye dönüştürülen köylerin yeniden tüzel kişilik kazanması ve belediyelere devredilen köy mallarının iade edilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne kanun teklifi sundu.
Sarıbal, 2012’de kabul edilip 2014’te yürürlüğe giren düzenlemenin “idari sadeleşme” iddiasıyla hayata geçirildiğini ancak gerçekte kırsal yaşamı ve ortak mülkiyeti tasfiye ettiğini söyledi. Köy tüzel kişiliklerinin kaldırılmasıyla birlikte mera, yaylak, kışlak, su kaynakları ve ortak alanların ilçe belediyelerine devredildiğini belirten Sarıbal, bu durumun tarımsal üretimi ve köylerin kendi kendini yönetme hakkını zayıflattığını vurguladı.
“Kırsal mahalle düzenlemesi yetersiz kaldı”
2020 yılında 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na eklenen “kırsal mahalle” düzenlemesinin köylerin yaşadığı mülkiyet ve yönetsel sorunları çözmediğini ifade eden Sarıbal, “Bu düzenleme köylerin hukuki varlığını ve ortak mal rejimini geri getirmedi” dedi.
Teklif yasalaşırsa köy statüsü geri gelecek
Meclis’e sunulan teklife göre; kırsal mahalle niteliği taşıdığı tespit edilen yerleşimler, herhangi bir ek idari işleme gerek olmadan yeniden köy statüsüne kavuşacak. Köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasıyla belediyelere veya diğer kamu kurumlarına devredilen taşınır ve taşınmaz mallar, hak ve alacaklar yeniden köy tüzel kişiliğine iade edilecek.
Sarıbal, düzenlemenin amacını, “Yerinden yönetimi güçlendirmek, köylünün toprağına, merasına ve ortak yaşam alanlarına yeniden sahip çıkmasını sağlamak” sözleriyle özetledi.
Hürriyet Köyü örneğiyle anlattı
Teklifin gerekçesini Bursa’nın Karacabey ilçesine bağlı Hürriyet Köyü üzerinden anlatan Sarıbal, 1950’li yıllarda Bulgaristan’dan göç eden yurttaşların kendi imkanlarıyla satın aldığı ve ortak kullanım için ayırdığı arazilerin, köy tüzel kişiliği kaldırılınca belediyeye devredildiğini hatırlattı. Sarıbal, bu toprakların bir bölümünün sanayi ve uydukent projelerine tahsis edildiğini belirterek, “Bu örnek, Türkiye genelinde yüzlerce köyün yaşadığı mülksüzleştirmenin somut fotoğrafıdır” dedi.
Teklifte ne var?
Kanun teklifinde; 6360 sayılı yasa kapsamında mahalleye dönüştürülen köylerden, kırsal mahalle niteliği taşıdığı belirlenen yerleşimlerin otomatik olarak yeniden köy tüzel kişiliği kazanacağı hükme bağlanıyor. Ayrıca köylere ait olup devredilen tüm malların köy tüzel kişiliği adına yeniden tescil edilmesi öngörülüyor. Uygulama esasları ise Cumhurbaşkanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
