Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB), düzenlediği basın buluşmasında sektörün güncel verilerini paylaşarak geleceğe yönelik stratejik hamleleri ve taleplerini açıkladı. EZZİB Başkanı Emre Uygun, başta Türkiye olmak üzere Akdeniz çanağındaki dev üreticiler İspanya, İtalya, Yunanistan ve Tunus’ta tarihin en yüksek ve en güçlü rekoltelerinden birinin beklendiğini müjdeledi. Ancak Uygun, bu muazzam bolluğun doğru politikalarla yönetilmemesi halinde üretici için fiyat krizine, ihracatçı için ise ciddi bir stok yüküne dönüşebileceği uyarısında bulundu.
“İhracat Kanalları Açık Tutulmalı, Kur Dengesi Sağlanmalı”
Gelecek devasa rekolteyi katma değere dönüştürmek için dökme veya ambalajlı ayrımı yapılmaksızın tüm ihracat kanallarının açık kalmasının hayati önem taşıdığını vurgulayan Emre Uygun, şunları söyledi:
“İhracatçımızın uluslararası alıcılarla uzun vadeli ve büyük tonajlı kontratlar imzalayabilmesi için önünü görmesi şart. Bolluk döneminde iç piyasada üretici fiyatlarının maliyetin altına düşmesini engelleyecek, dış pazarda ise agresif pazarlama yapmamızı sağlayacak esnek mekanizmalar devreye alınmalı. Çiftçimizin korunması için üretici destekleri acilen artırılmalıdır.”
Artan enerji, işçilik, hasat ve lojistik maliyetlerinin sektör üzerinde ağır bir baskı oluşturduğunu belirten Uygun, rakiplerle fiyat savaşına girebilmek için öngörülebilir bir kur politikasının şart olduğunu ifade etti. EZZİB Başkanı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yüzde 3 olan döviz dönüşüm desteğinin yüzde 10’a çıkarılmasını talep etti.
Zeytinyağı İhracatında Kan Kaybı: Yüzde 62 Düşüş
Türkiye’nin zeytinlik sahalarının genişlemesiyle sofralık zeytinde dünyada birinci, zeytinyağında ise ikinci sıraya yükseldiğini hatırlatan Uygun, buna rağmen ihracat politikalarında yapısal sorunlar yaşandığını dile getirdi.
31 Mayıs 2026 itibarıyla netleşen sezon verilerine göre;
-
Toplam sektör ihracatı: Küresel fiyatlardaki gerileme ve iç piyasaya yönelik idari tedbirlerin etkisiyle yüzde 34 düşerek 260 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
-
Sofralık zeytin ihracatı: 172,5 milyon dolar ile güçlü seyrini korudu.
-
Zeytinyağı ihracatı: Hem miktar hem değer bazında ciddi bir daralma yaşayarak, değer bazında yüzde 62 düşüşle 69 milyon dolara geriledi.
Uygun, dökme ve ambalajlı ürün dengesinin yasaklarla değil, serbest piyasa koşullarıyla yönetilmesi gerektiğinin altını çizdi ve ihracatçının en acil ihtiyacının finansmana erişim olduğunu belirtti.
Tahminlerle Değil, Dijital Verilerle Yönetim
2025/26 sezonu başında Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi tarafından açıklanan 310 bin tonluk zeytinyağı rekolte tahmininin sektörde karşılık bulmadığını ima eden Uygun, rekolte tespitinde bilimsel yöntemlere geçilmesi gerektiğini söyledi.
Bu kapsamda İspanya’daki veri odaklı takip sistemlerini incelediklerini belirten Uygun, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile birlikte tarladan ambalaja kadar tüm süreci şeffaf bir şekilde izleyecek entegre bir “Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi” taslağı hazırladıklarını ve bunu yakında Tarım Bakanlığı’na sunacaklarını açıkladı.
Hedef Pazarlar ve Turizm Entegrasyonu
EZZİB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı M. Kadri Gündeş ise Ticaret Bakanlığı’nın “Uzak Ülkeler Stratejisi” doğrultusunda ABD, Kanada, Japonya, Brezilya ve Avustralya gibi yüksek potansiyelli pazarlara odaklandıklarını belirtti. Foodex Japan ve Çin Uluslararası İthalat Fuarı gibi prestijli organizasyonlarda yer aldıklarını ifade eden Gündeş, yeni bir UR-GE projesiyle firmaların ihracat kapasitesini güçlendireceklerini söyledi. Gündeş ayrıca, İspanya ve İtalya gibi Türkiye’nin de turizm ve zeytinyağını birlikte öne çıkaran tanıtım kampanyaları yapması gerektiğini sözlerine ekledi.
İhracatta MOSH-MOAH Riski ve 2030 Erteleme Girişimi
Avrupa Birliği’nin bitkisel yağlarda ve zeytinyağında mineral yağ kalıntılarına (MOSH-MOAH) karşı toleransı neredeyse sıfıra indirdiğini söyleyen EZZİB Yönetim Kurulu Üyesi Rahmi Balsarı, bu durumun ihracat için büyük risk taşıdığını vurguladı.
Yasal limitlerin 2027 yılında devreye alınmasının planlandığını belirten Balsarı, sektörün teknolojik ve lojistik uyumu sağlayabilmesi adına bu sürenin 2030 yılına ertelenmesi için devlet öncülüğünde uluslararası görüşmelerin yoğun şekilde sürdüğünü ifade etti. Balsarı; mekanik toplama makinelerinin yağlarından, egzoz gazlarına ve uygunsuz çuvallara kadar birçok unsurun bu kirliliğe yol açabildiğini hatırlatarak tüm paydaşları dikkatli olmaya çağırdı.
Taklit ve Tağşişle Mücadelede “Online Pazar Yeri” Sorumluluğu ve QR Kod Dönemi
Zeytinyağında taklit ve tağşişin özellikle e-ticaret ve sosyal medya platformlarında yeni bir boyut kazandığına dikkat çeken EZZİB Yönetim Kurulu Üyesi Vural Gözgeç, internette 5 litresi 750 TL’ye satılan ürünlerin laboratuvar analizlerinde yüzde 99 oranında pamuk yağı çıktığını açıkladı.
Anayasa Mahkemesi’nin 2 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı karara değinen Gözgeç, online ticaret platformlarının (aracı hizmet sağlayıcılarının) ayıplı maldan sorumlu tutulmamasının anayasaya aykırı bulunduğunu belirtti. 9 ay sonra yürürlüğe girecek bu karar doğrultusunda “müteselsil sorumluluk” mekanizmasının ve cezai müeyyidelerin altını doldurmak için çalışmalara başladıklarını ifade etti.
Gözgeç, tağşişi kökten çözmek adına Rusya’daki sisteme benzer bir QR Kod (“Dürüst İşaret”) uygulaması önerdi. Ticaret Bakanlığı bünyesinde kurulacak bir online kayıt bürosu üzerinden işleyecek bu sistemin, yalnızca belirli kalite belgelerine, tesise ve marka tesciline sahip firmalara verilmesi gerektiğini belirten Gözgeç, tüketicilerin markette veya online alışverişte bu QR kodla ürün takibini güvenle yapabileceğini vurguladı.
